Muzieklezingen door Saskia Törnqvist en Luc Panhuysen

Was Beethoven een kind van zijn eigen tijd of die tijd juist ver vooruit? Hoe had Sjostakovitsj zich ontwikkeld wanneer er geen Sovjetdruk op hem was uitgeoefend? Wat hoor je wanneer je de symfonieën van Mahler aan een Freudiaanse psychoanalyse onderwerpt? Dit soort vragen zijn leuk voor aan de borreltafel, maar je kunt er ook gedegen werk van maken. Musicoloog Saskia Törnqvist en historicus Luc Panhuysen doen dat laatste. Onder het motto ‘twee weten meer dan één’ schetst Panhuysen het tijdspanorama van een componist en laat Törnqvist horen hoe de componist in kwestie met muziek op die tijd reageert. Hun verhalen larderen zij met beeld- en muziekmateriaal, grote historische lijnen en opmerkelijke details brengen ze op verschillende manieren met elkaar in verband. Maar of er op bovenstaande vragen een eenduidig antwoord wordt gegeven? Natuurlijk niet! De muziek heeft altijd het laatste woord en na een lezing van Törnqvist en Panhuysen raak je daar nooit op uitgeluisterd.

(Onze lezingen combineren beeld, verhalen en muziekfragmenten (met uitleg) – een gegarandeerde tijdreis. Op dit moment bevat onze portfolio: Dvorak & Smetena – Janacek – Mahler – Schönberg – Beethoven – Sjostakovitsj. Wie nieuwsgierig is, kan ons horen op de site van Radio 4. In het programma ‘Diskotabel’ hadden een aantal geanimeerde gesprekken met Lex Bohlmeijer. Mahler (24-02-19): https://www.nporadio4.nl/diskotabel/nieuws/2249-diskotabel-mahlerspecial-24-februari. Beethoven (15-12-19): https://www.nporadio4.nl/diskotabel/uitzendingen/655339:2019-12-15-diskotabel. Via de contactpagina van deze site kunt u ons bereiken. Honorarium in overleg.)

Musicoloog Saskia Törnqvist doceert muziek- en cultuurgeschiedenis aan het conservatorium van Amsterdam. Tussen 1995 en 2015 schreef zij voor het Parool, van 2008 tot 2018 was zij vaste concert inleider van het Nederlands Blazers Ensemble.
Historicus Luc Panhuysen schrijft boeken over Nederlandse geschiedenis. Van zijn hand verschenen oa De Ware Vrijheid over de gebroeders De Witt en Rampjaar 1672.

Reacties uitgeschakeld voor Muzieklezingen door Saskia Törnqvist en Luc Panhuysen

Opgeslagen onder luc panhuysen

Interview Friesch Dagblad 18-2-2017: Agressieve obsessie met nationale veiligheid is van alle tijden.

friesch-dagblad0-001 friesch-dagblad1-001 friesch-dagblad2-001

Jurgen Tiekstra: “Interessant is ook dat koning Lodewijk XIV, die zich heeft bewezen als een buitengewoon agressieve heerser, volgens Panhuysen geen slechter mens was dan Willem III. Het doorslaggevende verschil is de staat waarin ze opgroeiden. (…) Lodewijk werd machthebber zonder enige oppositie. De macht van Willem III daarentegen was ingesnoerd.”

Reacties uitgeschakeld voor Interview Friesch Dagblad 18-2-2017: Agressieve obsessie met nationale veiligheid is van alle tijden.

Opgeslagen onder luc panhuysen

De Volkskrant op 14-1-2017 over ‘Oranje tegen de Zonnekoning’: “Panhuysen legt veel gevoel aan de dag voor de mores van die tijd, voor kenmerkende anekdotes en voor de menselijke aspecten van het grote verhaal.”

volskrant-1volkskrant-2

Sander van Walsum in De Volkskrant: “De meerwaarde van dit boek zit ‘m in zijn vermogen de samenhang van de geopolitieke ontwikkelingen in Europa in de late 17e eeuw te tonen. Dit alles wordt in fraai proza opgediend. (…) Willem dwingt sympathie af als tobber ‘die altijd een afgrond naast zich ziet’. En van de Zonnekoning worden meer trekken zichtbaar dan die van de praalhans en de veroveraar. Panhuysen maakt de ontnuchtering voelbaar van een heerser die in zijn nadagen moest onderkennen dat hij zijn levenswerk niet had kunnen voltooien – vooral door toedoen van Willem III, die hij lange tijd als parvenu was blijven beschouwen.”

Reacties uitgeschakeld voor De Volkskrant op 14-1-2017 over ‘Oranje tegen de Zonnekoning’: “Panhuysen legt veel gevoel aan de dag voor de mores van die tijd, voor kenmerkende anekdotes en voor de menselijke aspecten van het grote verhaal.”

1 maart 2017 · 11:58 am

Recensie Oranje tegen de Zonnekoning in De Groene Amsterdammer: “Dit boek is prikkelend, opgewekt, geestig en puntig.”

"Het gaat hier over oorlog en vrede en geld en staatszaken, er moet heel wat uitgelegd over de dynastieke politiek en het militair bedrijf, taaie materie, maar Panhuysen doet dat met een zwierige en verkwikkende lichtheid."

Koen Kleijn in de Groene van 8-12-2016: “Het gaat hier over oorlog en vrede en geld en staatszaken, er moet heel wat uitgelegd over de dynastieke politiek en het militair bedrijf, taaie materie, maar Panhuysen doet dat met een zwierige en verkwikkende lichtheid.”

Reacties uitgeschakeld voor Recensie Oranje tegen de Zonnekoning in De Groene Amsterdammer: “Dit boek is prikkelend, opgewekt, geestig en puntig.”

Opgeslagen onder luc panhuysen

Recensie NRC: ‘…zeer boeiend verteld, de lezer krijgt een breed panorama van de Europese machtspolitiek in die tijd’ (vier bollen)

Rob Hartmans in VRC Handelsblad op 24 november: 'Prachtig boek, dat  duidelijk en meeslepend verhaal vertelt over een periode in de Europese geschiedenis die bij het grote publiek niet erg bekend is'
Rob Hartmans in NRC Handelsblad op 25 november: ‘Prachtig boek, dat duidelijk en meeslepend verhaal vertelt over een periode in de Europese geschiedenis die bij het grote publiek niet erg bekend is.’

Reacties uitgeschakeld voor Recensie NRC: ‘…zeer boeiend verteld, de lezer krijgt een breed panorama van de Europese machtspolitiek in die tijd’ (vier bollen)

30 november 2016 · 12:02 pm

Recensie Parool ‘Oranje tegen de Zonnekoning’: vier sterren

Hans Renders in Het Parool van 13 oktober 2016: “…met dit dubbelportret heeft hij (Panhuysen) de levens van Lodewijk en Willem in een schitterend Europees perspectief gezet.”

recensie-parool

Reacties uitgeschakeld voor Recensie Parool ‘Oranje tegen de Zonnekoning’: vier sterren

26 oktober 2016 · 1:44 pm

Vanaf 8 oktober (2016) in de boekwinkel: de titanenstrijd tussen Willem III en Lodewijk XIV!

Lodewijk XIV van Frankrijk, bijgenaamd de ‘Zonnekoning’, had twee brandende ambities: hij wilde roem vergaren en hij wilde zijn koninkrijk veiliger maken. Voor het bereiken van beide doelen vertrouwde hij op zijn strijdkrachten. Hij stuitte echter op een taaie prins, de jonge Willem III van Oranje.
Wat in 1672 begon als een model aanval van het sterkste leger van Europa op een onderbewapend dwergrepubliekje, ontaardde spoedig in een breed uitwaaierend internationaal conflict. Vijftien jaar later werd duidelijk dat de Zonnekoning in zijn streven naar glorie en veiligheid in de persoon van Willem III zijn ergste nachtmerrie had opgeroepen. Telkens opnieuw vond hij de Oranjeprins tegenover zich, die een getalenteerd bouwer van coalities bleek en in 1688 iedereen verblufte door op bijna geweldloze wijze Engeland te veroveren.
Lodewijk was een aantrekkelijke verschijning, Willem had een bochel en was berucht om zijn nukkigheid. Lodewijk heerste over het machtigste rijk van Europa, Willem was aanvankelijk slechts stadhouder van een landje dat tienmaal zo klein was. In de loop van hun leven ontwikkelde zich tussen deze twee contrasterende persoonlijkheden een intense rivaliteit die het hele continent meesleurde en de tweede helft van de zeventiende eeuw diepgaand heeft beïnvloed.
In Oranje tegen de Zonnekoning beschrijf ik het ontstaan van hun relatie en hoe die zich gaandeweg ontwikkelde. Daarbij komen ook de belangrijkste mannen en vrouwen in hun omgeving aan bod. Door de combinatie van ‘grote geschiedschrijving’ en levensverhalen wilde ik een kleurrijk canvas schilderen, waarbij tijdloze drijfveren als angst en ijdelheid, en waarden als vrijheid, geloof en tolerantie, niet alleen de betrokken personen maar ook maatschappijen veranderden.
Wat hun verhaal dubbel interessant maakt is dat beide kemphanen uiteindelijk hebben geprobeerd op vreedzame wijze te ontsnappen aan de spiraal van angst en agressie waarin ze gevangen zaten.
Gebonden en geïllustreerd: € 34,99
588 blz’s
Uitgeverij Atlascontact

 

Reacties uitgeschakeld voor Vanaf 8 oktober (2016) in de boekwinkel: de titanenstrijd tussen Willem III en Lodewijk XIV!

9 september 2016 · 12:18 pm

Vier nieuwe lezingen Muziekgebouw a/h IJ 2015-2016

Van oktober 2015 tot en met mei 2016 geef ik een paar nieuwe lezingen over historische personen, opnieuw in het voorprogramma van gerenommeerde musici. Anders dan in mijn eerste lezingenreeks is er een thematische lijn in de verhalen zichtbaar. Die heb ik er niet eens doelbewust ingelegd, pas toen ik de folder van het Muziekgebouw zag (http://www.muziekgebouw.nl/agenda/Series/445/Oude_Muziek) viel het me op. Of het nu om de islamitische Aurangzeb gaat of de drie katholieken van mijn daaropvolgende lezingen, keizer Leopold, Antonius Abt en Ignatius van Loyola, allen worstelen met en vanwege godsdienst.

cover-flyer-oude-muziekOp vrijdag 9 oktober ruim ik het podium in voor Aurangzeb, de keizer onder wie het Mughal rijk in India het machtigst werd, maar ook religieus eenkenniger; zoals zo vaak zijn de kiemen van verval al zichtbaar tijdens het hoogtepunt. In Vivaldi’s tijd had de reputatie van Aurangzeb Europa al bereikt, toen hij zijn grosso mogul schreef had hij Aurangzeb op het oog.

Leopold I, de zachtaardige maar rechtlijnige keizer van het Habsburgse Rijk, is hoofdpersoon van mijn lezing op 3 februari. Leopold moest in 1683 voor de aanstormende Turken Wenen ontvluchten. Een in allerijl georganiseerde Europese kruistocht, waar katholieken zowel als protestanten aan meededen, snelde hem te hulp. In het muziekprogramma na de pauze wordt een stuk van een componist gespeeld die bij de keizer in dienst was.

Op 3 april heb ik het over de woestijnvader Antonius Abt, grondlegger van het kloosterwezen uit de tweede eeuw van onze jaartelling. In de eenzame opsluiting van zijn grot trotseerde Antonius de innerlijke demonen van de mensheid. Hij werd de held voor veel middeleeuwse muzikale broederschappen, waarvan proeven hoorbaar na de pauze.

Ignatius van Loyola sluit op 15 mei mijn korte processie van religieuze prijsvechters. Ook hij is een monument van innerlijk gevecht, ook hij zag overal duivels en verschijningen. Wie zich realiseert hoe het kwam dat deze strenge en overgevoelige man uitgroeide tot een inspiratiebron voor vele tijdgenoten, beseft hoezeer de tijden zijn veranderd, maar in een ander opzicht ook beslist niet.

http://www.muziekgebouw.nl/agenda/Series/445/Oude_Muziek

Reacties uitgeschakeld voor Vier nieuwe lezingen Muziekgebouw a/h IJ 2015-2016

8 juli 2015 · 3:36 pm

Een historische tweeluik in woord, beeld en muziek

Ooit was ‘oude muziek’ hedendaags. Veel van de componisten van toen kennen we, veel van hun stukken worden nog altijd met regelmaat vertolkt. De ‘Brandenburger Concerten’ van Bach; de ‘Concerto Grosso’ van Vivaldi. Maar hoe zag de tijd eruit waarin die muziek tot stand kwam? Tot en met mei 2015 geef  ik in het Muziekgebouw aan’t IJ in een vijftal lezingen historische context aan de hand van een tijdgenoot van de componist die op die avond ten gehore wordt gebracht. Ik vertel bijvoorbeeld het verhaal van de avontuurlijke Venetiaan Giacomo Casanova, zodat de muziek van tijd- en stadsgenoot Vivaldi toch net een tikje anders klinkt.

U kunt de brochure lezen en doorbladeren via: http://issuu.com/muziekgebouw/docs/oudemuziek_flyer_isuu?e=1297483/9619418

Reacties uitgeschakeld voor Een historische tweeluik in woord, beeld en muziek

Opgeslagen onder luc panhuysen

Net uit: “De Gouden Eeuw in 17 portretten en momenten”!

Drie inleidende hoofstukken over het begin van de Tachtigjarige Oorlog, en hoe in een wanhopige situatie de kiem werd gezaaid voor de latere Gouden Eeuw; acht kennismakingen met belangrijke en kleurrijke personages (o.a. Johan van Oldenbarnevelt, Louis de Geer, Willem III); gevolgd door twee hoofdstukken die de internationale context belichten en afgesloten door twee hoofdstukken over interessante thema's, zoals de nieuwsvoorziening, het eten en drinken op tafel  en de opstandigheid in de steden. Alles rijkelijk geïllustreerd met afbeeldingen die je elders niet tegenkomt. Schoon aan de haak voor 34, 95 euro.

‘U wilt ons uitroeien en dat bevalt ons niets.’ Willem van Oranje richtte deze woorden tot een handlanger van Don Juan, de landvoogd die namens de Spaanse koning de opstandige Nederlanden kwam bedwingen. Tien jaar eerder had een andere landvoogd, de hertog van Alva, met zijn meedogenloze vervolging van calvinisten laten zien dat het Spanje ernst was met de verdelging van eenieder die niet het hoofd boog voor de katholieke koning van Spanje. Dat de opstandelingen staande bleven tegen het geweld van de militaire supermacht van hun tijd was al een mirakel. Maar het grootste wonder was wel dat uit deze ongelijke strijd een staat voortkwam die heel Europa achter zich liet in rijkdom, welvaart en culturele bloei.
Dit boek begint met drie hoofstukken over het moeilijke begin van de Tachtigjarige Oorlog en hoe in een uitzichtsloze situatie toch de kiem werd gelegd voor die latere eeuw van goud. Het centrale deel bestaat uit acht portretten van personen die met hun doen en laten een belangrijke stempel op de periode hebben gedrukt (o.a. Johan van Oldenbarnevelt, Jan Pieterszoon Coen, Willem III, de ‘Zonnekoning’ Lodewijk XIV). In de twee daarop volgende hoofdstukken komt de de labiele situatie in het toenmalige Europa naar voren, veroorzaakt door de arrogantie van de toenmalige ‘supermachten’ en de vers ontloken agressie van het Ottomaanse Rijk. De vier afsluitende hoofdstukken gaan over belangrijke gouden-eeuwse thema’s als ‘nieuwsvoorziening’, ‘eten en drinken’ en een verschijnsel waarover je niet zo vaak leest als het over deze tijd gaat; de opstandigheid in de steden.  (Een wakkere lezer wees mij op de ’15’  in de titel van het hier afgebeelde boek. Ik heb geen idee hoe dat daar terecht is gekomen – het zijn er altijd 17 geweest!)

Reacties uitgeschakeld voor Net uit: “De Gouden Eeuw in 17 portretten en momenten”!

Opgeslagen onder luc panhuysen